Η χρήση του όρου «Άτομα με Ειδικές Ανάγκες»
29/10/2017
Παιδιά με προβλήματα όρασης. Μπορούν να διδαχτούν γραφή, ανάγνωση, μαθηματικά & αγγλικά;
29/10/2017
Στρατηγικές παρέμβασης σε μαθητές με ΔΕΠΥ
Συμβουλές προς εκπαιδευτικούς
Οι εκπαιδευτικοί κάθε βαθμίδας οφείλουμε να διευκολύνουμε τη μάθηση. Είναι ανάγκη να ανακαλύψει ο εκπαιδευτικός νέους τρόπους και στρατηγικές μάθησης που θα διευκολύνουν όχι μόνο το μαθητή με ΔΕΠ-Υ αλλά και τους υπόλοιπους μαθητές της τάξης. Εξ’ άλλου, ένας πετυχημένος εκπαιδευτικός είναι ένας δια βίου μαθητής, που μαθαίνει από τους μαθητές του, νιώθει τις ανάγκες τους και προσαρμόζεται σε αυτές. Το πρώτο πράγμα που θα πρέπει να γνωρίζει ο εκπαιδευτικός είναι η έγκαιρη ενημέρωση της σχολικής κοινότητας από τους γονείς του μαθητή με ΔΕΠ-Υ. Η ενημέρωση των εκπαιδευτικών, ιδιαιτέρως για τη διάγνωση των μαθητών με ΔΕΠ-Υ, είναι πολύ σημαντικό να λάβει χώρα αμέσως μετά την παραλαβή της διάγνωσης από το οικείο ΚΕ.Δ.Δ.Υ. Η διάγνωση για τη ΔΕΠ-Υ από τα ΚΕ.Δ.Δ.Υ γίνεται συνήθως στην ηλικία των 5-7 ετών.
Ο εκπαιδευτικός, γνωρίζοντας ότι μαθητές του αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες δυσκολίες που οφείλονται σε αυτήν τη διαταραχή, δύναται να ανακαλύψει τις κατάλληλες τεχνικές μάθησης, αποφεύγοντας λανθασμένη απόδοση συμπεριφορών που διαφέρουν σε σχέση με τους υπόλοιπους μαθητές. Σημαντικό και ταυτόχρονα αναγκαίο είναι να ενημερωθεί ο εκπαιδευτικός για το τι ακριβώς είναι ΔΕΠ-Υ, ποιες είναι οι παράμετροί της και σε ποιον βαθμό επηρεάζει τη μάθηση. Επιπλέον, απαραίτητη πληροφορία είναι το αν οι συγκεκριμένοι μαθητές λαμβάνουν φαρμακευτική αγωγή, αν δέχονται ψυχολογική θεραπεία, καθώς είναι ευρέως γνωστά τα οφέλη της συμπεριφοριστικής θεραπείας που εφαρμόζει την τροποποίηση συμπεριφοράς σε μαθητές με ΔΕΠ-Υ και αν τελείται κάποια συγκεκριμένη παρέμβαση από ειδικούς θεραπευτές (π.χ. λογοθεραπεία, εργοθεραπεία) εκτός σχολικού πλαισίου.
Ένα σοβαρό ζήτημα που οφείλει να γνωρίζει ο εκπαιδευτικός είναι ότι το παιδί με ΔΕΠ-Υ διευκολύνεται στη μάθηση όταν τα ακουστικά και λεκτικά ερεθίσματα του περιβάλλοντός του είναι περιορισμένα. Για το λόγο αυτό, σκόπιμη κρίνεται η τροποποίηση του περιβάλλοντος της τάξης. Είναι σημαντικό να προτείνουμε στο μαθητή με ΔΕΠ-Υ να καθίσει στο πρώτο θρανίο κοντά στον εκπαιδευτικό και μακριά από ερεθίσματα που δύναται να αποσπάσουν την προσοχή του, όπως πόστερ, φωτογραφίες, παράθυρα, πόρτα. Επωφελές για το μαθητή με ΔΕΠ-Υ θα είναι να καθίσει στο ίδιο θρανίο με έναν μαθητή ήσυχο που δεν θα αποσπά την προσοχή του και ταυτόχρονα θα αποτελεί πρότυπο μίμησης για αυτόν. Δεδομένου ότι ο μαθητής με ΔΕΠ-Υ δυσκολεύεται να μείνει ακίνητος στην ίδια θέση για πολλή ώρα, κρίνεται αναγκαίο ο εκπαιδευτικός να δίνει στο μαθητή ελευθερία χώρου αλλά με σαφή όρια, ώστε να μπορεί να φτιάχνει άνετα την τσάντα του, να τοποθετεί τις σημειώσεις του και να κινείται στη θέση του.
Είναι σημαντικό ο εκπαιδευτικός να κατανοήσει ότι ο μαθητής με ΔΕΠ-Υ έχει ανάγκη να διοχετεύσει την κινητικότητά του. Το ζητούμενο είναι να παρέχει στο μαθητή τρόπους διοχέτευσης της κινητικότητάς του, χωρίς να εμποδίζεται η μαθησιακή διαδικασία, π.χ. να τον καταστήσει υπεύθυνο για το σβήσιμο του πίνακα μετά το τέλος του μαθήματος, να του αναθέσει να μοιράσει τα τετράδια με τις ασκήσεις για την επόμενη ημέρα ή τα φυλλάδια δραστηριοτήτων στο Δημοτικό ή να μοιράσει φωτοτυπίες με ασκήσεις στα φιλολογικά και στα μαθηματικά-φυσική-χημεία-βιολογία όταν πρόκειται για μαθητές Γυμνασίου.
Σημαντικό είναι να οργανώσει τον χώρο της τάξης. Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να δημιουργήσει από κοινού με τους μαθητές τους «Κανόνες της τάξης» έτσι ώστε όλοι να τους τηρούν και να τους σέβονται. Στόχος είναι να καταγράψουν, μέσα από μια ομαδική δραστηριότητα που θα καλλιεργεί το ομαδικό πνεύμα και τη συνεργασία ανάμεσα στους μαθητές, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα των μαθητών, καθώς και του εκπαιδευτικού. Δεδομένου ότι ο μαθητής με ΔΕΠ-Υ παρουσιάζει μια αυξημένη παρορμητικότητα, μια μέθοδος τροποποίησης συμπεριφοράς είναι ο εκπαιδευτικός να δημιουργεί στην τάξη κανόνες συμπεριφοράς που θα βοηθούν στη μείωση της παρορμητικότητας. Για παράδειγμα, θα πρέπει να καταστήσει σαφές στους μαθητές του ότι δεν διακόπτουμε το συμμαθητή μας όταν εκείνος μιλάει. Ένας άλλος κανόνας συμπεριφοράς είναι να σηκώνουμε το χέρι για να μιλήσουμε στην τάξη ή για να απαντήσουμε σε μια ερώτηση που έκανε ο εκπαιδευτικός. Με αυτό τον τρόπο, ο μαθητής μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του για να μιλήσει. Δεν πρέπει ο εκπαιδευτικός να ξεχάσει να ενισχύει το μαθητή με ΔΕΠ-Υ όταν ακολουθεί αυτούς τους κανόνες πολύ απλά λέγοντας ένα «Μπράβο!» και χαμογελώντας επιδοκιμαστικά. Κανόνας συμπεριφοράς που μπορεί να θέσει ο εκπαιδευτικός είναι να μιλάμε ευγενικά στους συμμαθητές μας και γενικότερα σε όλους τους ανθρώπους είτε είναι του άμεσου περιβάλλοντός μας είτε όχι. Με αυτόν τον τρόπο, εξαλείφεται η λεκτική επιθετικότητα που ενδέχεται να παρουσιάσουν μαθητές με ΔΕΠ-Υ.
Επίσης, χρήσιμη θεωρείται η ανάρτηση ενός μηνιαίου ημερολογίου, όπου θα έχουν σημειωθεί οι προγραμματισμένες εκδρομές, διάφορες εκδηλώσεις του σχολείου, αλλά και τα διαγωνίσματα. Καλό θα είναι να συζητηθεί με τους μαθητές η οργάνωση και η καθαριότητα της τάξης ώστε να καλλιεργηθεί στους μαθητές η αίσθηση υπευθυνότητας, τάξης και συνέπειας που θα τους συντροφεύει στο εξής καθώς και στην ενήλικη ζωή τους. Για παράδειγμα, οι σχολικές τσάντες είναι προτιμότερο να είναι κρεμασμένες στο θρανίο και όχι πεταμένες κάτω από αυτό ή πάνω στο θρανίο μαζί με τα βιβλία και τα τετράδια. Με αυτόν τον τρόπο, ο μαθητής με ΔΕΠ-Υ μαθαίνει να οργανώνεται, να οριοθετείται και παράλληλα αφαιρούνται οι αφορμές που μπορεί να οδηγήσουν σε διάσπαση της προσοχής του.
Ο εκπαιδευτικός θα πρέπει να είναι κατά διαστήματα κοντά στο μαθητή με ΔΕΠ-Υ, να κάνει στάση δίπλα του ή να τον ακουμπήσει απαλά στον ώμο όταν βλέπει ότι διασπάται η προσοχή του. Σημαντικό είναι να παρέμβει έγκαιρα για να τον βοηθήσει να αποφορτίσει την ένταση και να ξαναοργανώσει τη συμπεριφορά του, λόγου χάρη να επιτρέψει στο μαθητή να βγει για ένα συγκεκριμένο διάστημα εκτός τάξης προκειμένου να πιει νερό, να πάει στην τουαλέτα ή να φέρει κάτι από το γραφείο των καθηγητών. Μπορεί να χρησιμοποιήσει κατευθυντικές επισημάνσεις κατά τη διάρκεια του μαθήματος για να βοηθήσει το μαθητή να εστιάσει την προσοχή του σε μια πληροφορία που είναι σημαντική, λέγοντας «Προσοχή!» ή «Αυτό είναι σημαντικό!». Ο εκπαιδευτικός καλό θα είναι να συμφωνήσει με το μαθητή να χρησιμοποιεί κάποιες συγκεκριμένες κινήσεις χεριών, οι οποίες θα αποτελούν μια δίοδο επικοινωνίας ανάμεσα σε αυτούς τους δύο, χωρίς να εμποδίζουν τη μαθησιακή διαδικασία ή να εφαρμόσει οπτικά σήματα για να τραβήξει την προσοχή του μαθητή με ΔΕΠ-Υ. Τέλος, είναι σημαντικό να υπάρχει μια ρουτίνα στις δραστηριότητες της τάξης με σαφή καθοδήγηση και επίβλεψη του εκπαιδευτικού στις μεταβάσεις μεταξύ των δραστηριοτήτων.
Οι στρατηγικές παρέμβασης των εκπαιδευτικών που αναφέρθηκαν ανωτέρω θα πρέπει να συνδυάζονται πάντα με αντίστοιχες στρατηγικές από τους γονείς στο σπίτι. Γι’ αυτό το λόγο, κρίνεται αναγκαία η πληροφόρηση των γονέων του μαθητή από τον εκπαιδευτικό ως προς το ποιες τεχνικές παρέμβασης θα ακολουθήσουν από κοινού.
Κατερίνα Αγγέλη, Φιλόλογος, ΜSc Παιδοψυχολογίας
Διαβάστε επίσης:
