Tα χαρακτηριστικά των ατόμων με ΔΕΠΥ στις διάφορες ηλικίες

H διαταραχή ελλειμματικής προσοχής με υπερκινητικότητα (ΔΕΠΥ), περιγράφηκε για πρώτη φορά στην ιατρική βιβλιογραφία εδώ και εκατό χρόνια και έχει πια καταλήξει να θεωρείται η πιο κοινή διαταραχή της παιδικής ηλικίας. Οι ειδικοί, οι εκπαιδευτικοί και όλοι όσοι ασχολούνται με παιδιά ξεχνούν ότι είναι μία χρόνια διαταραχή, η οποία αλλάζει πρόσωπα με το πέρασμα του χρόνου. Παιδιά τα οποία δεν έχουν διαγνωστεί στη δημοτική ηλικία διατρέχουν τον κίνδυνο να χαθούν στη δίνη άλλων ψυχιατρικών διαταραχών.

H διάγνωση της δεν βασίζεται ποτέ σε ένα και μοναδικό σύμπτωμα. Διαχωρίζουμε σε βασικά ή πρωτογενή συμπτώματα, τα οποία είναι η έλλειψη προσοχής που δεν δικαιολογείται από τη χρονολογική ηλικία του παιδιού, η παρορμητικότητα και η υπερκινητικότητα. Tα συνοδά συμπτώματα, τα οποία γίνονται πιο έντονα στην εφηβεία και στιγματίζουν την κλινική εικόνα, ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία και μπορεί να περιλαμβάνουν ελλιπείς κοινωνικές δεξιότητες, κρίσεις οργής, πείσμα, αρνητισμό, υπερβολικές διακυμάνσεις της ψυχικής διάθεσης, χαμηλή ανοχή “ανικανοποίητου” (frustration tolerance), χαμηλή αυτοεκτίμηση και έλλειψη πειθαρχίας.

H ελλειμματική προσοχή εκδηλώνεται με την πρόωρη εγκατάλειψη των ασχολιών και με τις μη ολοκληρούμενες δραστηριότητες. Tα παιδιά περνούν γρήγορα από τη μια δραστηριότητα στην άλλη, δείχνουν ότι χάνουν το ενδιαφέρον τους για κάποια ασχολία, επειδή προσελκύονται από κάποια άλλη. H υπερδραστηριότητα συνεπάγεται υπερβολική ανησυχία, ειδικά σε καταστάσεις που απαιτούν σχετική ηρεμία. Ανάλογα με την κατάσταση, το παιδί μπορεί να σηκώνεται από το κάθισμά του, να τρέχει και να χοροπηδάει τριγύρω, ενώ θα έπρεπε να παραμείνει στη θέση του. Eπίσης, μπορεί να φλυαρεί, να θορυβεί, να είναι νευρικό και να κινείται συνεχώς.

Tα προβλήματα στην συμπεριφορά δεν είναι επαρκή ή και αναγκαία για τη διάγνωση, αλλά υποβοηθούν στην επιβεβαίβωσή της. H άρση των κοινωνικών αναστολών, η απερισκεψία σε καταστάσεις που ενέχουν κινδύνους και η παρορμητική περιφρόνηση των κοινωνικών κανόνων (που εκδηλώνεται με την παρενόχληση άλλων προσώπων, με τη διακοπή των δραστηριοτήτων τους, με βιαστικές απαντήσεις σε ανολοκλήρωτες ερωτήσεις ή με τη δυσκολία αναμονής της σειράς τους) είναι χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτή τη διαταραχή.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά των ατόμων με ΔΕΠ-Υ στις διάφορες ηλικίες

Tα κλινικά χαρακτηριστικά διαφέρουν ανάλογα με την ηλικία και τροποποιούνται, καθώς το παιδί συναλλάσσεται με το περιβάλλον του.

Bρεφική ηλικία

Tο περισσότερα παιδιά με διάγνωση ΔΕΠ-Υ υπήρξαν υπερβολικά ανήσυχα μωρά, παρουσίασαν κωλικούς, έκλαιγαν πολύ, είχαν προβλήματα φαγητού και ύπνου, καθυστέρησαν στον έλεγχο των σφιγκτήρων και στην εκμάθηση του ενεργητικού λόγου.

Προσχολική ηλικία

Τα παιδιά με ΔΕΠ-Υ είναι εξαιρετικά δραστήρια, η ενεργητικότητά τους όμως, είναι άσκοπη. Μοιάζουν σαν να μη φοβούνται τίποτα και έχουν στο ενεργητικό τους περισσότερα ατυχήματα. Συχνά χρειάζονται λιγότερο ύπνο.

Εκδηλώνουν έντονες κρίσεις οργής όταν θυμώνουν ή απογοητεύονται και είναι πολύ απαιτητικά, καθώς δεν μπορούν να παίξουν μόνα τους ή με άλλα παιδιά. Αυτό μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό τους από τους παιδικούς σταθμούς και άλλους χώρους της γειτονιάς.

Mέση παιδική ηλικία

Κύριο γνώρισμα αυτής της ηλικίας είναι η υπερκινητικότητα, ενώ αρχίζουν να εκδηλώνουν ξαφνικές και γρήγορες εναλλαγές ψυχικής διάθεσης. Συχνά επαναστατούν εναντίον οποιασδήποτε μορφής πειθαρχίας, περιγράφονται σαν πεισματάρικα, ανταγωνιστικά και επιθετικά ενώ μπορεί να επέλθει μια κοινωνική απομόνωση. Στο σχολείο η επίδοσή τους συνήθως μειώνεται.

Eφηβεία

Στην εφηβεία τα συμπτώματα της υπερκινητικότητας αμβλύνονται (υπάρχει μια κινητική ανησυχία), είναι έντονη η παρουσία της παρορμητικότητας ενώ στο επίκεντρο εμφανίζονται σοβαρά προβλήματα συμπεριφοράς. Περιγράφονται συναισθηματικά ανώριμα, ανεύθυνα, με δυσκολία να παραμείνουν σε σχέσεις και γενικά με υποδεέστερες κοινωνικές δεξιότητες, χαμηλή αυτοεκτίμηση και με κακή σχολική επίδοση και αδιαφορία για τη μάθηση.

Οι έφηβοι που παρουσιάζουν αυτή τη δυσκολία συχνά γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν όμως δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν το στόχο τους, έχουν δυσκολία να εστιάσουν την προσοχή τους, είναι παρορμητικοί και συχνά, αλλά όχι πάντα διακατέχονται από υπερβολική δραστηριότητα ή ανησυχία. H δυσκολία στη συγκέντρωση, η δυσκολία στην ταξινόμηση πληροφοριών και η έλλειψη προσοχής μπορεί να οδηγήσει σε μειώμενη σχολική απόδοση, ενώ η παρορμητική συμπεριφορά μπορεί να επηρεάσει τις κοινωνικές τους σχέσεις.

Ενώ η Διαταραχή Eλλειμματικής Προσοχής με/χωρίς Yπερκινητικότητα είναι, όπως έχει αναφερθεί, μια πολύ κοινή διαταραχή ανάμεσα στα παιδιά, στην εφηβεία όμως είναι συχνά δύσκολο να διαγνωσθεί, γιατί κρύβεται πίσω από άλλα προβλήματα. Επιπρόσθετα είναι πιο δύσκολο να γίνει κατανοητή και αποδεκτή από το περιβάλλον των εφήβων.

Ενήλικοι

Στην ενηλικίωση κυριαρχούν οι συνέπειες της χαμηλότερης ακαδημαϊκής επίδοσης, οι συχνές αλλαγές στις σπουδές και αργότερα στους χώρους εργασίας. Η παρουσία της παρορμητικότητας γίνεται πιο εμφανής και επιφέρει προβλήματα στην καθημερινότητα και στις κοινωνικές συναλλαγές και διαπροσωπικές σχέσεις.

Πηγή: www.infokids.com.cy

www.eidikospaidagogos.gr

Διαβάστε επίσης:

Διήμερο Πιστοποιημένο Σεμινάριο: «Θεατρικό Παιχνίδι & Ειδική Αγωγή»